Dubai Diary ดูอะไรที่ดูไบ - อัลฮูดา ชนิดพัฒนา
เรื่อง Dubai Diary ดูอะไรที่ดูไบ
โดย อัลฮูดา ชนิดพัฒนา
เล่มนี้เป็นงานเขียนกึ่งบันทึกการเดินทาง กึ่งบอกเล่าเรื่องราวสังคมอาหรับ ที่อ่านง่ายและให้บรรยากาศการไปเห็นด้วยตาตัวเองในปี 2015 มากกว่าการวิเคราะห์เชิงวิชาการ เริ่มต้นด้วยภาพประวัติศาสตร์ของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) ปี 1971 ซึ่งเป็นช่วงเวลาสำคัญที่รัฐเล็กๆ รวมตัวกันเป็นประเทศ เริ่มเปลี่ยนจากเศรษฐกิจพึ่งพาการค้าชายฝั่งและการดำน้ำหาหอยมุก ไปสู่ประเทศน้ำมันและศูนย์กลางเศรษฐกิจโลก เป็นเมืองที่สร้างตัวเองขึ้นใหม่อย่างรวดเร็ว
ผู้เขียนพาผู้อ่านไปเห็นทั้งเมืองใหม่และเมืองเก่า ตั้งแต่ย่านตึกระฟ้า ถนนกว้างสะอาด ตึกเบิร์จ คาลิฟา เกาะต้นปาล์ม โกลบอล วิลเลจ ทะเลทราย ไปจนถึงตลาดเก่าที่ยังคงกลิ่นอายการค้าดั้งเดิมของโลกอาหรับ ไม่ว่าจะเป็นตลาดทอง ตลาดเครื่องเทศ หรือย่านริมคลองที่สะท้อนอดีตของเมืองท่าทะเลทราย และมีทริปไปอาบูดาบีที่มีเพื่อนหลายคน
ผู้เขียนไม่ได้เดินทางเพียงเพื่อท่องเที่ยวอย่างเดียว แต่เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านอาหรับศึกษา เดินทางเพื่อทำงานวิจัยระดับปริญญาเอกที่เน้นด้านสปาไทยด้วย ไปโกลบอล วิลเลจ เพื่อแจกแบบสอบถามและเก็บข้อมูลวิจัย และสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจ แต่หนังสือเล่มนี้ไม่ได้มีข้อมูลเดี่ยวกับระเบียบวิธีวิจัยหรือการวิเคราะห์ทางวิชาการ ที่พูดถึงหลักๆ คือการหาคนตอบแบบสอบถามเป็นเรื่องยาก เนื้อหาส่วนใหญ่ยังคงเป็นบันทึกการเดินทางที่อ่านง่าย
สำหรับ จขบ. เวลาอ่านก็รู้สึกถึงบางเรื่องที่นอกเหนือจากบันทึกในหนังสือ เช่น ตึกเบิร์จ คาลิฟา และเกาะต้นปาล์มคือความน่าตื่นตาตื่นใจทางสถาปัตยกรรมสำหรับนักท่องเที่ยว และในช่วงที่ผู้เขียนไป ก็มีการก่อสร้างตึกดูไบ ครีก ทาวเวอร์ ที่ถูกวางแผนให้เป็นหอคอยที่สูงกว่าตึกเบิร์จ คาลิฟา
การสร้างตึกสูงมากในสภาพอากาศทะเลทราย ต้องแก้ปัญหาทั้งฐานราก แรงลม ระบบน้ำ ระบบทำความเย็น และโลจิสติกส์ ฯลฯ ในระดับที่ซับซ้อนมาก แต่ภาพลักษณ์อันยิ่งใหญ่ของตึกเบิร์จ คาลิฟา ก็มีอีกด้านหนึ่งที่หนังสือไม่ได้พูดถึง นั่นคือปัญหาหนี้สินและวิกฤตการเงินของดูไบในช่วงปี 2008–2009 จนต้องได้รับการช่วยเหลือจากอาบูดาบี ตึกนี้เองก็ถูกเปลี่ยนชื่อเพื่อให้เกียรติผู้สนับสนุนทางการเงิน เกาะต้นปาล์มก็เป็นความสำเร็จทางวิศวกรรม แต่ก็มีคำถามเรื่องความยั่งยืน ผลกระทบต่อระบบนิเวศ และต้นทุนการดูแลระยะยาว ส่วนตึกดูไบ ครีก ทาวเวอร์ที่ในปัจจุบันโครงการนี้กลับอยู่ในสถานะชะลอเพื่อออกแบบใหม่ ทำให้เห็นว่าแม้ดูไบจะมีภาพลักษณ์ของการเติบโต แต่ในโลกความจริง เมกะโปรเจกต์ระดับนี้ก็ยังขึ้นอยู่กับเศรษฐกิจ การลงทุน และความคุ้มค่า
ในด้านสังคม มีพูดถึงบทบาทของผู้หญิงในสังคมอาหรับ โดยเฉพาะผู้หญิงที่มีการศึกษาสูงแต่เป็นแม่บ้านหรือดูแลครอบครัว แม้จะมีวุฒิการศึกษาระดับปริญญาเอก ส่วนตัวคิดว่าเรื่องนี้ค่อนข้างละเอียดอ่อน และไม่ควรตัดสินด้วยมาตรฐานแบบเดียวกันทั้งหมด เพราะหากเป็นทางเลือกที่เจ้าตัวเลือกเองอย่างอิสระ การให้คุณค่ากับบทบาทในครอบครัวก็เป็นสิ่งที่ควรได้รับความเคารพ แม้ว่าจากมุมของคนภายนอก เราอาจรู้สึกเสียดายศักยภาพหรือโอกาสทางอาชีพของผู้หญิงที่มีการศึกษาสูงก็ตาม
จุดแข็งของหนังสือคือการทำให้ผู้อ่านทั่วไปเข้าถึงโลกอาหรับได้โดยไม่รู้สึกไกลตัว ผู้เขียนเขียนด้วยภาษาที่อ่านง่าย เป็นกันเอง และแทรกมุมวัฒนธรรม ศาสนา และชีวิตประจำวันไว้ตลอดการเดินทาง หนังสือยังแทรกคำแนะนำเรื่องการเดินทางและการปฏิบัติตนในประเทศอาหรับไว้อย่างน่าสนใจ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการแต่งกาย มารยาทในที่สาธารณะ การเคารพศาสนาอิสลาม หรือการปฏิบัติตัวในมัสยิดและพื้นที่อนุรักษ์วัฒนธรรม
หลายเรื่องอาจสรุปได้ง่ายๆ ว่าใช้สามัญสำนึกและให้ความเคารพต่อสังคมที่ไปเยือน และไม่มองทุกอย่างด้วยมาตรฐานของประเทศตัวเองเพียงอย่างเดียว ดูไบเป็นเมืองสากลและมีชาวต่างชาติจำนวนมาก จึงไม่ได้ปิดกั้นนักท่องเที่ยวอย่างที่หลายคนจินตนาการ เพียงแต่เป็นสังคมที่ยังให้ความสำคัญกับความสุภาพ ระเบียบ และการเคารพวัฒนธรรมท้องถิ่น ซึ่งหากเข้าใจหลักพื้นฐานนี้ การเดินทางก็แทบไม่มีอะไรน่ากังวล
ในภาพรวม สิ่งที่รู้สึกหลังอ่านจบคือ หนังสือเล่มนี้ทำหน้าที่ชวนให้มองดูไบในด้านที่น่าประทับใจได้ดีมาก ผู้เขียนมองเห็นความเป็นระเบียบ ความทันสมัย ความปลอดภัย และความสามารถในการพัฒนาเมืองอย่างรวดเร็ว ซึ่งเหมาะกับผู้อ่านที่สนใจการท่องเที่ยวหรืออยากเข้าใจโลกอาหรับในมุมที่เป็นมิตร
แต่ในขณะเดียวกัน จขบ. ยังคงมีภาพจำของดูไบในอีกด้านหนึ่ง นั่นคือเมืองแห่งความความอลังการตระการตา และความมั่งคั่ง โครงการอภิมหาโปรเจกต์ดูเหมือนจะเป็นการประกาศศักดาทางเศรษฐกิจมากกว่าความจำเป็นเชิงสังคม ในมุมมองทางวิศวกรรม ความซับซ้อนของโครงการเหล่านี้เข้าขั้นสิ่งมหัศจรรย์ แต่ก็รู้สึกว่าเป็นความทะเยอทะยานเชิงสัญลักษณ์ที่แก้ปัญหาด้วยเงินมหาศาล พิสูจน์ว่ามนุษย์สามารถสร้างแทบทุกอย่างได้ หากมีทุนมากพอ
แต่ก็ทำให้ถามต่อว่าเราควรสร้างทุกอย่างที่เราสร้างได้จริงหรือ โดยเฉพาะในยุคที่โลกกำลังเผชิญปัญหาความยั่งยืน ทั้งเรื่องพลังงาน สิ่งแวดล้อม การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และความเหลื่อมล้ำ เมกะโปรเจกต์จึงไม่ได้ถูกวัดแค่ความยิ่งใหญ่หรือความสามารถทางวิศวกรรม แต่ถูกตั้งคำถามถึงต้นทุนระยะยาว ความคุ้มค่า และผลกระทบต่อสังคมและธรรมชาติด้วยเช่นกัน
ที่มา
[1] อัลฮูดา ชนิดพัฒนา. Dubai Diary ดูอะไรที่ดูไบ. สำนักพิมพ์ Geek Book, 232 หน้า, 2561.
รายการหนังสือไทย
โดย อัลฮูดา ชนิดพัฒนา
เล่มนี้เป็นงานเขียนกึ่งบันทึกการเดินทาง กึ่งบอกเล่าเรื่องราวสังคมอาหรับ ที่อ่านง่ายและให้บรรยากาศการไปเห็นด้วยตาตัวเองในปี 2015 มากกว่าการวิเคราะห์เชิงวิชาการ เริ่มต้นด้วยภาพประวัติศาสตร์ของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) ปี 1971 ซึ่งเป็นช่วงเวลาสำคัญที่รัฐเล็กๆ รวมตัวกันเป็นประเทศ เริ่มเปลี่ยนจากเศรษฐกิจพึ่งพาการค้าชายฝั่งและการดำน้ำหาหอยมุก ไปสู่ประเทศน้ำมันและศูนย์กลางเศรษฐกิจโลก เป็นเมืองที่สร้างตัวเองขึ้นใหม่อย่างรวดเร็ว ผู้เขียนพาผู้อ่านไปเห็นทั้งเมืองใหม่และเมืองเก่า ตั้งแต่ย่านตึกระฟ้า ถนนกว้างสะอาด ตึกเบิร์จ คาลิฟา เกาะต้นปาล์ม โกลบอล วิลเลจ ทะเลทราย ไปจนถึงตลาดเก่าที่ยังคงกลิ่นอายการค้าดั้งเดิมของโลกอาหรับ ไม่ว่าจะเป็นตลาดทอง ตลาดเครื่องเทศ หรือย่านริมคลองที่สะท้อนอดีตของเมืองท่าทะเลทราย และมีทริปไปอาบูดาบีที่มีเพื่อนหลายคน
ผู้เขียนไม่ได้เดินทางเพียงเพื่อท่องเที่ยวอย่างเดียว แต่เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านอาหรับศึกษา เดินทางเพื่อทำงานวิจัยระดับปริญญาเอกที่เน้นด้านสปาไทยด้วย ไปโกลบอล วิลเลจ เพื่อแจกแบบสอบถามและเก็บข้อมูลวิจัย และสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจ แต่หนังสือเล่มนี้ไม่ได้มีข้อมูลเดี่ยวกับระเบียบวิธีวิจัยหรือการวิเคราะห์ทางวิชาการ ที่พูดถึงหลักๆ คือการหาคนตอบแบบสอบถามเป็นเรื่องยาก เนื้อหาส่วนใหญ่ยังคงเป็นบันทึกการเดินทางที่อ่านง่าย
สำหรับ จขบ. เวลาอ่านก็รู้สึกถึงบางเรื่องที่นอกเหนือจากบันทึกในหนังสือ เช่น ตึกเบิร์จ คาลิฟา และเกาะต้นปาล์มคือความน่าตื่นตาตื่นใจทางสถาปัตยกรรมสำหรับนักท่องเที่ยว และในช่วงที่ผู้เขียนไป ก็มีการก่อสร้างตึกดูไบ ครีก ทาวเวอร์ ที่ถูกวางแผนให้เป็นหอคอยที่สูงกว่าตึกเบิร์จ คาลิฟา
การสร้างตึกสูงมากในสภาพอากาศทะเลทราย ต้องแก้ปัญหาทั้งฐานราก แรงลม ระบบน้ำ ระบบทำความเย็น และโลจิสติกส์ ฯลฯ ในระดับที่ซับซ้อนมาก แต่ภาพลักษณ์อันยิ่งใหญ่ของตึกเบิร์จ คาลิฟา ก็มีอีกด้านหนึ่งที่หนังสือไม่ได้พูดถึง นั่นคือปัญหาหนี้สินและวิกฤตการเงินของดูไบในช่วงปี 2008–2009 จนต้องได้รับการช่วยเหลือจากอาบูดาบี ตึกนี้เองก็ถูกเปลี่ยนชื่อเพื่อให้เกียรติผู้สนับสนุนทางการเงิน เกาะต้นปาล์มก็เป็นความสำเร็จทางวิศวกรรม แต่ก็มีคำถามเรื่องความยั่งยืน ผลกระทบต่อระบบนิเวศ และต้นทุนการดูแลระยะยาว ส่วนตึกดูไบ ครีก ทาวเวอร์ที่ในปัจจุบันโครงการนี้กลับอยู่ในสถานะชะลอเพื่อออกแบบใหม่ ทำให้เห็นว่าแม้ดูไบจะมีภาพลักษณ์ของการเติบโต แต่ในโลกความจริง เมกะโปรเจกต์ระดับนี้ก็ยังขึ้นอยู่กับเศรษฐกิจ การลงทุน และความคุ้มค่า
ในด้านสังคม มีพูดถึงบทบาทของผู้หญิงในสังคมอาหรับ โดยเฉพาะผู้หญิงที่มีการศึกษาสูงแต่เป็นแม่บ้านหรือดูแลครอบครัว แม้จะมีวุฒิการศึกษาระดับปริญญาเอก ส่วนตัวคิดว่าเรื่องนี้ค่อนข้างละเอียดอ่อน และไม่ควรตัดสินด้วยมาตรฐานแบบเดียวกันทั้งหมด เพราะหากเป็นทางเลือกที่เจ้าตัวเลือกเองอย่างอิสระ การให้คุณค่ากับบทบาทในครอบครัวก็เป็นสิ่งที่ควรได้รับความเคารพ แม้ว่าจากมุมของคนภายนอก เราอาจรู้สึกเสียดายศักยภาพหรือโอกาสทางอาชีพของผู้หญิงที่มีการศึกษาสูงก็ตาม
จุดแข็งของหนังสือคือการทำให้ผู้อ่านทั่วไปเข้าถึงโลกอาหรับได้โดยไม่รู้สึกไกลตัว ผู้เขียนเขียนด้วยภาษาที่อ่านง่าย เป็นกันเอง และแทรกมุมวัฒนธรรม ศาสนา และชีวิตประจำวันไว้ตลอดการเดินทาง หนังสือยังแทรกคำแนะนำเรื่องการเดินทางและการปฏิบัติตนในประเทศอาหรับไว้อย่างน่าสนใจ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการแต่งกาย มารยาทในที่สาธารณะ การเคารพศาสนาอิสลาม หรือการปฏิบัติตัวในมัสยิดและพื้นที่อนุรักษ์วัฒนธรรม
หลายเรื่องอาจสรุปได้ง่ายๆ ว่าใช้สามัญสำนึกและให้ความเคารพต่อสังคมที่ไปเยือน และไม่มองทุกอย่างด้วยมาตรฐานของประเทศตัวเองเพียงอย่างเดียว ดูไบเป็นเมืองสากลและมีชาวต่างชาติจำนวนมาก จึงไม่ได้ปิดกั้นนักท่องเที่ยวอย่างที่หลายคนจินตนาการ เพียงแต่เป็นสังคมที่ยังให้ความสำคัญกับความสุภาพ ระเบียบ และการเคารพวัฒนธรรมท้องถิ่น ซึ่งหากเข้าใจหลักพื้นฐานนี้ การเดินทางก็แทบไม่มีอะไรน่ากังวล
ในภาพรวม สิ่งที่รู้สึกหลังอ่านจบคือ หนังสือเล่มนี้ทำหน้าที่ชวนให้มองดูไบในด้านที่น่าประทับใจได้ดีมาก ผู้เขียนมองเห็นความเป็นระเบียบ ความทันสมัย ความปลอดภัย และความสามารถในการพัฒนาเมืองอย่างรวดเร็ว ซึ่งเหมาะกับผู้อ่านที่สนใจการท่องเที่ยวหรืออยากเข้าใจโลกอาหรับในมุมที่เป็นมิตร
แต่ในขณะเดียวกัน จขบ. ยังคงมีภาพจำของดูไบในอีกด้านหนึ่ง นั่นคือเมืองแห่งความความอลังการตระการตา และความมั่งคั่ง โครงการอภิมหาโปรเจกต์ดูเหมือนจะเป็นการประกาศศักดาทางเศรษฐกิจมากกว่าความจำเป็นเชิงสังคม ในมุมมองทางวิศวกรรม ความซับซ้อนของโครงการเหล่านี้เข้าขั้นสิ่งมหัศจรรย์ แต่ก็รู้สึกว่าเป็นความทะเยอทะยานเชิงสัญลักษณ์ที่แก้ปัญหาด้วยเงินมหาศาล พิสูจน์ว่ามนุษย์สามารถสร้างแทบทุกอย่างได้ หากมีทุนมากพอ
แต่ก็ทำให้ถามต่อว่าเราควรสร้างทุกอย่างที่เราสร้างได้จริงหรือ โดยเฉพาะในยุคที่โลกกำลังเผชิญปัญหาความยั่งยืน ทั้งเรื่องพลังงาน สิ่งแวดล้อม การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และความเหลื่อมล้ำ เมกะโปรเจกต์จึงไม่ได้ถูกวัดแค่ความยิ่งใหญ่หรือความสามารถทางวิศวกรรม แต่ถูกตั้งคำถามถึงต้นทุนระยะยาว ความคุ้มค่า และผลกระทบต่อสังคมและธรรมชาติด้วยเช่นกัน
[08/06/26]
ที่มา
[1] อัลฮูดา ชนิดพัฒนา. Dubai Diary ดูอะไรที่ดูไบ. สำนักพิมพ์ Geek Book, 232 หน้า, 2561.
รายการหนังสือไทย
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น